Tem 31
2016

ENGELLERİ TEKNOLOJİYLE AŞALIM!

köşe

ENGELLERİ TEKNOLOJİYLE AŞALIM!

Geçtiğimiz hafta ÇRT haberlerinde engelli bir kızımızın bir mağazaya alınmadığının haberini izledim ve büyük üzüntü duydum. Hafta sonu mağaza yetkilileri gerek kızımızdan gerek ailesinden özür dilediğini yine sosyal medyada paylaşılan bir haberden gördüm. Çorum için talihsiz bir olay olsa da bu talihsiz olayın telafi edilmesi bir nebzede olsa şahsımı rahatlattı. Bu sebeple bende bu haftaki köşe yazımı Engellilerin teknoloji kullanımını kolaylaştıracak uygulamaları ve donanımları yazdım.

Sesle kontrol

Sesle kontrol sistemi ile klavye ihtiyacı ortadan kalkıyor ve engelliler bilgisayarlarını sesli komutlarla kullanabiliyor. Aynı şekilde cep telefonları da, basit ayarlarla kolaylıkla özel konuma getirilebiliyor ve yine sadece ses ile arama yapma, yanıtlama, hatta mesaj gönderme ve internette gezinme mümkün.

Anlık mesajlaşma ve sohbet uygulamaları

Evden çıkması zor veya imkânsız kimseler, ister sadece iletişim amaçlı, isterse iş imkânına çevirerek evden görüşme yapabiliyorlar. Kullandıkları bir sosyal medya mecrası da olabilir, özel bir sohbet uygulaması da, ister masaüstü bilgisayardan ister tablet ve telefondan, evden çıkmadan sesli veya görüntülü görüşme yapmak hayatı oldukça kolaylaştırıyor. Sadece iş ve sohbet amaçlı değil, acil durum, doktor görüşmeleri ve benzeri zamanlarda da kullanımı müthiş kolaylık sağlıyor. Öyle ki, bugün evden çıkmadan, bilgisayar karşısında çevrimiçi eğitim almak, alınan eğitimle ilgili sertifika sahibi olabilmek mümkün.

Braille klavyesi

Görme engellilerin okuyup yazabilmesi için 1820’de Louis Braille tarafından geliştirilen alfabe bugün teknolojiye de uyarlandı. Braille klavyesi sayesinde görme engelliler mesaj gönderebiliyor, elektronik posta yazabiliyor ve arama yaparak internette gezebiliyorlar.  Geçmiş yıllarda çok zor ulaşıla bilinen Braille alfabesi ile basılmış kitaplar ise bugün çok daha fazla kişinin ulaşabileceği hizmetlerden. Eskiden sadece klasik eserlere ve eğitici sınırlı sayıda kaynağa erişilebiliyorken bugün gönüllü girişimler sayesinde okul kitaplarından yeni basım en çok satan romanlara kadar ulaşabilmek mümkün.

Sesli komutlar, sesli itaplar

Google arama motoru dâhil pek çok internet sitesindeki yönlendirmeleri açarak çoğu siteyi ‘engelli dostu’ yapmak mümkün. Mobil cihazlara ve bilgisayarlara yüklenen yardımcı eklentiler ve uygulamalar sayesinde sitelerin içeriğine erişilebiliyor, internetteki çoğu kaynaktan faydalanılabiliyor. Sesli kitaplar çevrimiçi satın alınabileceği gibi, kiralamakta mümkün.

İnternet kameraları

İnternet kameraları sayesinde duyma engellileri işaret dilini kullanarak uzaktaki yakınları veya ihtiyaçları dâhilinde iletişim kurabiliyorlar. Aynı şekilde evden kısıtlı çıkabilen veya hiç çıkamayan kimseler de web kameraları ile çevrimiçi görüşmeler yapabiliyor, psikolojik danışmanlık hizmeti dâhil pek çok konuda hizmet alabiliyorlar.

Gözle takip

Düşünceleri koda çevirebilen bilgisayar programları sayesinde, kişiler sadece bakışları ile bilgisayar faresini kullanabiliyorlar. Hatta kişinin beynini tarayan bilgisayarlar, el ayak oynatma gibi komutsal motor becerilerin sinyallerini yorumlayabiliyor ve gerçek harekete dönüştürebiliyorlar. Bu sistem herkesin faydalanabilmesi için henüz pahalı ancak, fare imlecinin göz hareketi ile takip edilebildiği sistem artık ulaşılabilir bir hizmet olmuş durumda.

Tüm bunların yanı sıra çevrimiçi randevu işlemleri, çevrimiçi bilet işlemleri, e-devlet hizmetleri, çevrimiçi alışveriş, evden çıkmakta güçlük çeken insanların hayatını kolaylaştıran hizmetler. Yaşlılar, bebekliler, hastalar, her an dışarı çıkmaya müsait olamayan kişiler için özellikle internet müthiş kolaylık sağlıyor. Sadece hizmet bazında değil, sosyal medyada iletişim içerisinde bulunabilmenin bile psikolojik olarak olumlu etkileri olabiliyor.

SONUÇ:
Engellilerin teknoloji kullanımı noktasında yapılması gerekenleri şöyle sıralayabiliriz.

Masaüstü web sitelerinin dahi yeterli farkındalık ve başarı seviyesine ulaşılamadığı ortadayken, hızla artan mobil cihaz kullanımı konusunda hiçbir bilinç oluşmadığı görülüyor. Engellilerin teknoloji kullanımını sağlayacak destek teknolojilerinin sistemli bir devlet politikasıyla yaygınlaştırılması,

Braille klavyeler gibi pahalı donanımların yerini alacak mobil uygulama yazılımlarının geliştirilmesi için hem akademi hem de sektöre yönelik gerekli Ar-Ge desteklerinin sağlanması,

Erişilebilirlik konulu eğitimlerin tüm ülke sathında hem kamu hem de özel sektör içinde ilgili ekiplere bizzat uzmanlar tarafından sunulması,

Engelsiz Bilişim Platformu ve Alternatif Bilişim Derneği gibi konuya yönelik uzun süredir sistemli bir çabayla çalışma yürüten sivil toplum örgütleriyle işbirliği yapılmalı.

Yasal düzenlemelerin bir an önce yapılması ve buna bağlı olarak önce kamu kurumların sayısal mecralarının temel standartlara bağlı olarak erişilebilir hale getirilmesi,

Takiben özel sektörün sayısal mecralarının erişilebilir hale getirilmesi doğrultusunda stratejiler geliştirilmesi, gerekiyorsa bu sürecin yaptırımlarla denetlenmesi gerekiyor.

This entry was posted in Gazete Köşe Yazıları. Bookmark the permalink.